EN
Onderwaterfotografie brengt je de verborgen wereld onder het oppervlak direct naar huis. Met moderne action camera’s, GoPro’s en waterbestendige fotoapparatuur maak je tijdens duik- en snorkelvakanties indrukwekkende beelden van koraalriffen, zeeleven en onderwaterlandschappen. Bovendien dragen veel duikfotografen bij aan wetenschappelijk onderzoek via citizen science-programma’s. Dit zijn onderzoeksprojecten waarin wetenschappers gebruikmaken van waarnemingen en foto’s van vrijwilligers. The Manta Trust, een internationale organisatie die mantaroggen bestudeert en beschermt, gebruikt bijvoorbeeld jouw foto’s om zeefauna te volgen. Wil jij voorbereid het water in en weten welke apparatuur en technieken je nodig hebt?
Welke camera’s zijn geschikt voor onderwaterfotografie
De keuze van je camera hangt af van je ervaring, budget en het type vakantie dat je plant. Voor beginners die een duikvakantie of snorkeltocht boeken, zijn compacte action camera’s zoals een GoPro of DJI Osmo Action een uitstekende start. Deze camera’s zijn stevig, waterdicht tot 10 meter zonder extra behuizing, en leveren scherpe beelden in helder water. Ze zijn licht en makkelijk te bevestigen aan je polsband of duikmasker.
Als je meer controle over instellingen wilt, overweeg dan een compactcamera met onderwaterbehuizing. Merken zoals Canon, Olympus en Sony bieden modellen die waterdicht zijn tot 15 meter of meer. Deze camera’s hebben vaak meer handmatige opties voor scherpstelling, belichting en witbalans, wat je flexibiliteit geeft bij wisselende lichtomstandigheden onder water.
Voor gevorderde fotografen die dieper duiken en professionele kwaliteit nastreven, zijn systeemcamera’s of spiegelreflexcamera’s met gespecialiseerde onderwaterbehuizingen de beste keuze. Deze behuizingen beschermen je camera tot dieptes van 40 meter of meer en bieden volledige toegang tot alle knoppen en instellingen. Ze zijn duurder en groter, maar leveren uitzonderlijke beeldkwaliteit, vooral in combinatie met externe flitsers en lenzen.
‘ Een klein zandkorreltje of haartje kan leiden tot lekkage en totaalverlies van je camera. ’
Hoe bescherm je je camera onder water
Een waterdichte behuizing is de basis voor veilige onderwaterfotografie. Deze behuizingen zijn ontworpen voor specifieke cameramodellen en beschermen tegen waterdruk, zout en schokken. Controleer voor elk gebruik de O-ringen op scheurtjes, vuil of slijtage. Een klein zandkorreltje of haartje kan leiden tot lekkage en totaalverlies van je camera.
Smeer de O-ringen regelmatig met siliconenvet, maar gebruik niet te veel. Overtollig vet trekt juist vuil aan. Test je behuizing altijd eerst zonder camera door deze enkele minuten onder water te dompelen en vervolgens te controleren op lekkage. Dit voorkomt kostbare schade tijdens je vakantie.
Voeg extra bescherming toe met drijfhulpmiddelen die je aan je behuizing bevestigt. Deze houden je camera neutraal drijvend, zodat deze niet wegzinkt als je hem loslaat tijdens het duiken. Gebruik ook een polsband of nekkoord (een touwtje of band die je om je nek draagt) om je camera te beveiligen tijdens transfers tussen boot en water.
Welke instellingen gebruik je voor onderwaterfoto’s
Licht gedraagt zich anders onder water. Waterlagen absorberen kleuren: rood verdwijnt al op 5 meter diepte, oranje op 10 meter. Blauwe en groene tinten blijven langer zichtbaar. Om dit te compenseren, pas je de witbalans aan. Veel camera’s hebben een onderwaterstand, maar handmatige witbalans geeft vaak betere resultaten. Neem een witbalanskaart mee. Je kunt ook de witbalans instellen op basis van een grijs of wit referentiepunt onder water. Dit geeft je een neutraal uitgangspunt voor de juiste kleuren.
Gebruik een snelle sluitertijd om beweging vast te leggen. Vissen en andere zeedieren bewegen snel. Waterstroming veroorzaakt extra bewegingsonscherpte. Een sluitertijd van minimaal 1/125 seconde werkt goed voor de meeste situaties. Bij grotere dieren zoals roggen of haaien kun je deze iets verlagen naar 1/60 seconde.
Het diafragma bepaalt de scherpte en lichtinval. Voor landschapsbeelden van riffen gebruik je een kleiner diafragma zoals f/8 of f/11. Dit zorgt voor veel scherpte in je foto. Voor close-ups van kleine zeedieren kies je een groter diafragma zoals f/4 of f/5.6 om je onderwerp vrij te stellen van de achtergrond.
Flitslicht of een onderwaterflitser (een speciale flitser die helpt om kleuren onder water terug te brengen) helpt om kleuren te herstellen en schaduwen op te heffen. Gebruik twee flitsers voor gelijkmatige belichting en positioneer ze schuin boven je camera om reflecties van zwevende deeltjes te vermijden. Begin met de flitsers op halve kracht en pas aan op basis van je testfoto’s.
Hoe draag je bij aan citizen science via fotografie
Citizen science-programma’s gebruiken foto’s van duikers en snorkelaars om populaties en gedrag van zeedieren te volgen. Zo kunnen wetenschappers grotere gebieden en langere periodes onderzoeken. The Manta Trust is een bekend voorbeeld. Dit programma verzamelt foto’s van mantaroggen om individuele dieren te identificeren aan de hand van unieke vlekkenpatronen op hun buik. Door je foto’s in te sturen, help je wetenschappers om migratiepatronen en populatiegrootte in kaart te brengen.
Andere programma’s richten zich op koraalriffen, zeeschildpadden, walvishaaien en zeepaardjes. Organisaties zoals Reef Check, een wereldwijd netwerk dat de gezondheid van koraalriffen monitort, en iNaturalist, een online platform waarop je natuurwaarnemingen kunt delen, accepteren foto’s van duikers wereldwijd. Je hoeft geen expert te zijn: de foto’s worden gecontroleerd en gevalideerd door biologen voordat ze in onderzoeksdatabases worden opgenomen.
Om bij te dragen, maak je heldere foto’s van identificeerbare kenmerken zoals vlekken, littekens of vinvormen. Noteer de locatie, datum en diepte van je duik. Upload je foto’s via de website of app van het programma. Sommige organisaties geven feedback over welk dier je hebt gefotografeerd en wat je bijdrage betekent voor het onderzoek.
‘ Geduld is belangrijk. ’
Tips voor mooie onderwaterfoto’s
- Kom dichterbij: Water vermindert contrast en scherpte. Probeer binnen 1 tot 2 meter van je onderwerp te komen voor heldere beelden.
- Schiet vanaf ooghoogte: Ga op hetzelfde niveau als je onderwerp zitten of zweven. Dit geeft natuurlijkere perspectieven dan van bovenaf fotograferen.
- Let op je buoyancy: Oefen je drijfvermogen om stabiel te blijven zonder de bodem of het koraal aan te raken. Dit beschermt het rif en voorkomt troebelheid in je foto’s.
- Maak gebruik van natuurlijk licht: Duik in de ochtend of rond het middaguur wanneer de zon hoog staat. Dit geeft meer licht en levendigere kleuren op ondiepe dieptes.
- Experimenteer met hoeken: Probeer foto’s van onderaf te maken met de waterspiegel op de achtergrond, of gebruik macro-instellingen voor close-ups van kleine details zoals koraalpoliepen.
- Geduld is belangrijk: Wacht tot vissen rustig worden en aan je aanwezigheid wennen. Gehaaste bewegingen verjagen je onderwerpen.
Onderhoud en voorbereiding tijdens je reis
Spoel je camera en behuizing direct na elk gebruik met zoet water. Zout corrodeert metalen onderdelen en beschadigt O-ringen. Gebruik een grote container of emmer en laat alles minstens 5 minuten weken. Droog je apparatuur daarna zorgvuldig met een microfiberdoek en een luchtblazer.
Bewaar je camera in een beschermende tas of rugzak met handdoeken als extra padding tijdens transport. Verwijder batterijen en geheugenkaarten tussen duiken om corrosie en gegevensverlies te voorkomen. Neem reservebatterijen, geheugenkaarten en een klein gereedschapssetje mee voor noodherstellingen.
Test al je apparatuur thuis voordat je op reis gaat. Maak oefenfoto’s in een zwembad of ondiep water om vertrouwd te raken met je instellingen en behuizing. Dit voorkomt teleurstellingen op je eerste duikdag.
Op de website van Traveler Tips vind je nog veel meer informatie over het plannen van duikvakanties, de beste bestemmingen voor onderwaterfotografie en praktische tips voor natuurvakanties. Ontdek meer en bereid je volgende reis optimaal voor.
Veel gestelde vragen
Voor beginners zijn roadtripbestemmingen met rustige stromingen en goed toegankelijke riffen ideaal, zoals de Rode Zee in Egypte. Ook delen van Indonesië met kalm water lenen zich goed om de eerste onderwaterfoto’s te maken. Kies locaties waar je gemakkelijk vanaf het strand kunt snorkelen, zodat je niet direct afhankelijk bent van diepe bootduiken.
Voor reizigers zijn betaalbare en gebruiksvriendelijke opties zoals een GoPro (bijv. Hero-serie) met een eenvoudige waterdichte behuizing en drijvende polsband erg geschikt. Voor wie wat meer controle wil, zijn compacte camera’s met dedicated onderwaterbehuizing (zoals Canon of Sony compact modellen) een goede tussenstap. Combineer de camera met een basisset accessoires: waterdichte behuizing, pols- of nek-lanyard met floater en eventueel één simpele videolamp voor beter licht. Test de behuizing altijd eerst zonder camera in ondiep water en spoel alles na gebruik met zoet water om je uitrusting langer mee te laten gaan.
Bescherm je onderwatercamera tijdens het reizen door alles in een schokabsorberende tas of rugzak te vervoeren, omringd met zachte kleding of handdoeken, en gevoelige delen zoals dome-poorten in beschermhoezen te bewaren. Gebruik lanyards en drijvende straps op de boot en tijdens het duiken om verlies of stoten te voorkomen. Spoel de volledige behuizing en accessoires direct na gebruik in zout water grondig af in ruim zoet water, laat kort weken en droog met een zachte microfiberdoek. Controleer en reinig O-ringen na elke duikdag, vet ze licht met siliconenvet in en verwijder batterijen en afdichtingen bij langere opslag.
Gebruik zoveel mogelijk natuurlijk licht: fotografeer ondiep, bij helder weer en met de zon in je rug, en vermijd inzoomen zodat je minder zweefvuil ziet. Stabiliseer jezelf door goede drijfcontrole en twee handen aan de camera om bewegingsonscherpte te beperken. Kom dicht bij je onderwerp in plaats van te zoomen om kleuren en details beter vast te leggen. Spoel je behuizing na elke duik met zoet water en controleer de O-ringen, zodat je lens helder blijft en lekkage je foto’s niet ruïneert.
Nee, je hebt niet per se voorafgaande kennis van duiken of snorkelen nodig om te beginnen met onderwaterfotografie, maar het helpt wel enorm voor je veiligheid en rust in het water. Het is verstandig eerst basisvaardigheden in snorkelen of (bij diepere shoots) duiken te leren, zodat je niet tegelijk met je camera én je eigen drijfvermogen hoeft te worstelen. Begin bijvoorbeeld in rustig, ondiep water met eenvoudige apparatuur zoals een action cam in een waterdichte behuizing. Naarmate je comfortabeler wordt in het water, kun je je focus verleggen naar compositie, belichting en gevorderde camera-instellingen.
